“Wat vind jij van die nieuwe Schijf van Vijf?” Logische vraag aan mij, de natuurvoedingskundige. Het eerlijke antwoord: ik ben nog onderzoekende. Enerzijds past deze vertrouwde eetgids steeds beter bij het eetpatroon dat in mijn optiek gezond is, anderzijds weet ik dat er op heel veel Nederlandse borden een totaal andere verdeling ligt. De vraag is dus of hier niet een te grote kloof ontstaat.
250 gram groente, 200 gram fruit, 290 gram volkoren koolhydraten, 1,4 liter vocht, 40 gram vetten en olie, 30 gram noten, 500 ml zuivel en 20 gram kaas per dag. 250 gram peulvruchten, 100 gram vis, 3 eieren en 300 gram vlees per week. Deze behoorlijke hoeveelheden adviseert het Voedingscentrum mij, een 53-jarige vrouw die vlees en vis eet.
Wat mij opvalt: veel koolhydraten, veel zuivel, een halvering van kaas en veel peulvruchten. Over het laatste gaat het vooral in de media. Bonen, kikkererwten, peulen en linzen komen gemiddeld namelijk maar twee keer per maand op het Nederlandse bord. Maar het Voedingscentrum ziet je het liefst 5x per week aan de peulvruchten (als je van 50 gram per dag uitgaat). Mijn vermoeden over deze magere stand van zaken: de smaak, niet weten hoe je ze lekker klaarmaakt én de vertering, want veel vezels. Gelukkig tellen tofu, tempé, hummus en falafel mee.
Maar volgens mij ligt er nog een nog grotere uitdaging bij de halvering van kaas; dat is natuurlijk dé lunch in ons land, dan zijn twee geschaafde plakjes niet over 3 boterhammen te verdelen. Een alternatief is bijna niet te vinden, want er is maar weinig wat die smaak evenaart en zo makkelijk (onderweg) te verorberen is. Wie een tip heeft voor een lekkere vervanger; laat graag van je horen!
Ik vermoed trouwens dat het niet lang duurt voordat het assortiment kookboeken wordt verrijkt met het thema peulvruchten en dat we ook online (lees: Instagram) volop inspiratie zullen vinden voor snelle en gemakkelijke gerechten. Overigens bestaat het boek Bonen! van Joke Boon al een aantal jaar, en daarmee kun je jaarrond elke dag een recept met peulvruchten op tafel zetten. Ook het Voedingscentrum stelt wekelijks een weekmenu samen, met voor elke dag een recept, lijkt mij ook handig.
Maar nog even over de aanpassingen.
Dat het vlees- en kaasvak flink kleiner zijn geworden, kan ik goed volgen. Dat betekent namelijk minder zout en vet (zeker als je minder bakt en braadt) en bovendien verlichting voor het milieu. Met de inhoud van de vijf vakken wordt tegenwoordig nadrukkelijker rekening gehouden met uitstoot van broeikasgassen en watergebruik. Overigens is daar online behoorlijk wat commentaar op te lezen: het Voedingscentrum zou zich alleen met voeding moeten bezighouden. Dat helpt de populariteit van de Schijf niet.
De hoeveelheid koolhydraten (290gr), weliswaar zonder noemenswaardige wijzigingen ten opzichte van de vorige versie, vind ik persoonlijk prettig. Koolhydraten staan onterecht in het verdomhoekje als dikmakers. In volkoren en volwaardige vorm bieden ze juist veel waardevolle vitaminen en mineralen, naast vezels. Een kleine kanttekening: vervang het bekende brood en ontbijtgranen zoals muesli eens door havermout, volkoren rijst, bulgur en couscous. Die bieden weer andere voedingswaarden waar je lichaam blij van wordt. Variëren blijft het toverwoord voor gezond eten.
Over gewicht gesproken: de helft van de Nederlanders kampt met overgewicht. Dat is een serieus risico voor allerlei ziekten, zoals diabetes, waar inmiddels 1,2 miljoen mensen mee leven. Om de ziektekosten enigszins betaalbaar te houden, is dus een kentering nodig. Daarin heeft het Voedingscentrum met zijn adviezen een groot aandeel. Juist de hoeveelheid reacties in de afgelopen dagen laat zien dat de Schijf van Vijf meer is dan het mikpunt van grappen op verjaardagen. Stiekem nemen we de adviezen toch serieus en als deze steeds verder af komen te liggen van wat je gewend bent te eten en waar je voldoening in vindt, dan ben ik benieuwd of er nu meer mensen gaan afhaken.
Wat vind jij? Wordt het gat tussen wat er op jouw bord ligt en wat het Voedingscentrum adviseert groter? En moet het Voedingscentrum de milieubelasting van ons eetpatroon buiten beschouwing laten?
Meer weten over de aanpassingen? Zie uiteraard de site van het Voedingscentrum.
Goede recensie: Schijf van Vijf is vernieuwd: minder vlees en meer nadruk op duurzaamheid op NU.nl.
Je eigen persoonlijke advies met de nieuwe Schijf van Vijf?
Probeer dan de tool ‘Schijf van Vijf voor jou’ van het Voedingscentrum.
